Nhân viên bảo vệ đóng vai trò then chốt trong công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC) tại các doanh nghiệp, tòa nhà và khu công nghiệp. Theo thống kê của Cảnh sát PCCC Việt Nam, hơn 60% các vụ cháy có thể được ngăn chặn hoặc giảm thiểu thiệt hại nếu có sự can thiệp kịp thời trong giai đoạn đầu. Nhân viên bảo vệ thường là những người đầu tiên phát hiện dấu hiệu cháy nổ, do đó việc trang bị kiến thức và kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp là vô cùng quan trọng. Dưới đây là cách xử lý tính huống cháy nổ mà nhân viên bảo vệ cần biết khi làm nhiệm vụ tại mỗi mục tiêu được giao phó.
Nhân viên bảo vệ thường là người đầu tiên phát hiện sự cố. Do đó, trang bị kiến thức PCCC cơ bản không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn cứu sống người. Hiểu biết về kỹ thuật sơ tán, sử dụng thiết bị chữa cháy và phối hợp với lực lượng chuyên môn là bắt buộc.
Các loại cháy và phương pháp xử lý phù hợp
Trước khi đi sâu tìm hiểu cách xử lý tình huống cháy nổ mà nhân viên bảo vệ cần biết thì chúng ta cần điểm qua thông tin về các loại đám cháy mà phương pháp xử lý phù hợp. Nếu bỏ qua khâu này có thể bạn sẽ bỏ lỡ thời điểm vàng để dập tắt đám cháy nổ một cách hiệu quả.
Cháy loại A – Cháy vật liệu rắn (gỗ, giấy, vải…)
Đây là dạng cháy mà bạn dễ gặp nhất: bàn ghế gỗ, thùng carton, vải, nhựa… Khi cháy thường để lại tro tàn, vì vậy khá dễ nhận biết. Cách xử lý:
- Dùng nước để làm mát và thấm sâu, dập tắt gốc lửa.
- Hoặc dùng bình bột ABC, tạo lớp phủ ngăn oxy tiếp xúc với đám cháy. Ưu tiên sự bình tĩnh: loại cháy này xử lý nhanh nếu phát hiện kịp thời.
Cháy loại B – Cháy chất lỏng dễ cháy (xăng, dầu, sơn…)
Lửa lan rất nhanh trên bề mặt, không tạo tro, cực kỳ nguy hiểm nếu xử lý sai. Tuyệt đối KHÔNG dùng nước, vì nước sẽ làm chất lỏng loang rộng và cháy mạnh hơn. Cách xử lý:
- Dùng bình bọt AFFF, bột ABC, hoặc CO₂ để phủ kín bề mặt chất lỏng và cắt nguồn oxy.
- Giữ khoảng cách 3–5 m để tránh bỏng do nhiệt bức xạ. Nhân viên bảo vệ cần kiểm soát khoảng cách và lối thoát hiểm khi xử lý loại cháy này.
Cháy loại C – Cháy khí gas (LPG, propane, butane…)
Lửa từ khí gas bùng lên mạnh và có nguy cơ nổ nếu xử lý sai. Ưu tiên số một: tìm cách khóa van gas nếu tiếp cận được an toàn. Nếu không thể khóa van:
- Dùng bình bột ABC hoặc CO₂ để dập lửa. Lưu ý cực quan trọng: Sau khi tắt lửa, khí gas vẫn có thể tiếp tục rò rỉ → nguy cơ cháy lại hoặc nổ.
- Phải thông gió khu vực và liên hệ kỹ thuật hoặc đội chuyên nghiệp. Tuyệt đối không chủ quan vì loại cháy này có thể bùng phát nhiều lần. Nhiệm vụ của nhân viên bảo vệ: sơ tán ngay lập tức và gọi đội chữa cháy chuyên nghiệp.
Cháy loại F – Cháy dầu mỡ nhà bếp (bếp công nghiệp)
Dầu mỡ nóng lên rất nhanh và dễ bùng cháy trở lại. Cách xử lý an toàn:
- Dùng chăn chữa cháy hoặc bình bọt ướt loại F.
- Tắt nguồn nhiệt, đậy nắp nồi/chảo và để nguội tự nhiên. Tuyệt đối KHÔNG dùng:
- Nước → gây nổ bắn dầu nóng.
- Bình bột ABC → không hiệu quả với nhiệt độ cao của dầu mỡ. Loại cháy này rất dễ gặp trong căn tin hoặc khu bếp tập thể – cần phát hiện sớm.
Cháy loại D – Cháy kim loại (magie, sodium, nhôm bột…)
- Đây là loại cháy cực nguy hiểm, tạo ra nhiệt độ trên 1000°C và tia lửa sáng mạnh. Chỉ được dùng bột chữa cháy chuyên dụng loại D (graphite, bột đá…).
- Không được dùng: nước, CO₂, bình bột ABC, vì sẽ gây phản ứng mạnh dẫn đến nổ. Nhiệm vụ của nhân viên bảo vệ: sơ tán ngay lập tức và gọi đội chữa cháy chuyên nghiệp.
Cách xử lý tình huống cháy nổ mà nhân viên bảo vệ cần biết
Trong mọi sự cố cháy nổ, nhân viên bảo vệ luôn là lực lượng túc trực tiếp cận hiện trường đầu tiên. Vì vậy, hiểu rõ quy trình xử lý không chỉ giúp bảo vệ an toàn cho bản thân mà còn góp phần cứu người, giảm thiểu thiệt hại và hỗ trợ lực lượng PCCC chuyên nghiệp. Dưới đây là cách xử lý tình huống cháy nổ mà nhân viên bảo vệ cần biết, dễ nhớ và có thể áp dụng ngay trong mọi tình huống khẩn cấp.
Phát hiện & báo động ngay lập tức
Khi thấy khói, mùi khét, tiếng nổ, hoặc thấy ngọn lửa, hãy hiểu rằng từng giây đều quý hơn vàng. Việc đầu tiên: kích hoạt hệ thống báo cháy gần nhất.
- Ấn nút báo cháy thủ công.
- Dùng còi, loa tay.
- Hoặc hô lớn để cảnh báo mọi người xung quanh.
Ngay sau đó, gọi 114. Hãy cung cấp thông tin rõ ràng:
- Địa chỉ chính xác,
- Vị trí đám cháy,
- Quy mô ước lượng,
- Loại vật liệu đang cháy,
- Có người bị kẹt hay không. Giữ bình tĩnh, nói mạch lạc và không cúp máy cho đến khi tổng đài yêu cầu.
Đánh giá tình huống trong 5–10 giây
Nhanh chóng quan sát:
- Đám cháy lớn hay nhỏ?
- Loại cháy gì?
- Có khả năng lan nhanh không?
- Có người mắc kẹt hoặc hóa chất nguy hiểm gần đó không?
Nếu đám cháy nhỏ (≈ dưới 1 m²), có thiết bị phù hợp và luôn đảm bảo có đường thoát sau lưng, nhân viên bảo vệ có thể xử lý. Nếu đám cháy lớn (≈ trên 2 m²), khói đen dày, lửa lan nhanh hoặc khu vực nguy hiểm → ưu tiên sơ tán, không liều mình giữ tài sản.
Sơ tán người & tài sản an toàn
Hướng dẫn mọi người rời khỏi khu vực bằng lối thoát hiểm theo sơ đồ tòa nhà.
- Giữ trật tự, tránh chen lấn.
- Ưu tiên trẻ em, người già, người khuyết tật, phụ nữ mang thai.
- Có khói: yêu cầu mọi người bò thấp, che miệng mũi bằng khăn ướt.
- Tuyệt đối không quay lại lấy đồ cá nhân.
Cách xử lý tình huống cháy nổ mà nhân viên bảo vệ cần thực hiện đó là: Kiểm tra từng phòng, nhà vệ sinh, góc khuất để không bỏ sót ai. Đóng cửa các phòng trống để hạn chế cháy lan. Tập trung mọi người tại điểm tập kết an toàn (thường cách tòa nhà ≥ 50 m). Tiến hành điểm danh để xác định còn ai mắc kẹt.
Dập tắt đám cháy ban đầu (khi an toàn cho phép)
Chỉ xử lý khi đám cháy vẫn nhỏ và có thể kiểm soát. Dùng bình chữa cháy theo kỹ thuật PASS:
- P – Pull: Rút chốt an toàn.
- A – Aim: Hướng vòi vào gốc lửa, không nhắm vào ngọn.
- S – Squeeze: Bóp cò phun.
- S – Sweep: Quét ngang từ trái sang phải.
Đứng cách ngọn lửa 2–3 m, lưng luôn hướng về lối thoát. Phun từng đợt ngắn để kiểm soát. Nếu sau 30 giây lửa không giảm, hoặc bùng mạnh → rút lui ngay. Khi rời đi, đóng cửa để giảm oxy và hạn chế cháy lan. Luôn di chuyển xuống dưới và tuyệt đối không dùng thang máy.
Các vấn đề liên quan và phòng ngừa cháy nổ hiệu quả
Đối với nhân viên bảo vệ, phòng cháy luôn quan trọng không kém việc chữa cháy. Khi nguy cơ được kiểm soát từ đầu, bạn không chỉ bảo vệ an toàn cho tòa nhà mà còn giảm thiểu tối đa rủi ro cho cư dân, nhân viên và tài sản. Dưới đây là những nhiệm vụ then chốt mà mỗi nhân viên bảo vệ cần thực hiện đều đặn để phòng ngừa hỏa hoạn một cách hiệu quả và chuyên nghiệp.
Kiểm tra và bảo trì thiết bị PCCC
Đây là nhiệm vụ quan trọng nhất trong công tác phòng ngừa. Nhân viên bảo vệ cần kiểm tra định kỳ để đảm bảo tất cả thiết bị luôn sẵn sàng hoạt động:
- Bình chữa cháy: Kiểm tra hạn sử dụng, đảm bảo không rò rỉ, móp méo; đồng hồ áp suất nằm trong vạch xanh; đặt đúng vị trí và dễ tiếp cận.
- Hệ thống báo cháy: Các đầu báo khói/báo nhiệt không bị che chắn, còn hoạt động tốt; chuông báo động hoạt động bình thường.
- Hệ thống chữa cháy vách tường: Vòi rồng không mục nát, không gấp khúc; van nước dễ mở và có áp lực tốt.
- Lối thoát hiểm: Luôn thông thoáng, không bị chặn bởi hàng hóa hay vật dụng; đèn thoát hiểm và đèn chiếu sáng khẩn cấp hoạt động tốt.
Quản lý vật liệu dễ cháy nổ
Nhân viên bảo vệ không chỉ giám sát hiện trường mà còn phải kiểm soát các yếu tố nguy hiểm tiềm ẩn, nguy cơ an ninh tại tòa nhà văn phòng hay bất kỳ mục tiêu nào:
- Kiểm tra kho bãi: Đảm bảo vật liệu dễ cháy được lưu trữ đúng cách, đặt xa nguồn nhiệt và có biển cảnh báo rõ ràng.
- Giám sát việc sử dụng: Nhắc nhở người vi phạm khi hút thuốc sai quy định, dùng bếp gas, thiết bị điện kém an toàn hoặc đặt vật liệu dễ cháy gần nguồn nhiệt.
- Tuân thủ quy định: Đảm bảo tất cả nhân viên, cư dân tuân thủ nội quy PCCC và không để xảy ra các hành vi tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ.
Nâng cao ý thức PCCC cho mọi người
Ý thức cộng đồng là tuyến phòng thủ bền vững nhất. Nhân viên bảo vệ có thể góp phần xây dựng môi trường an toàn bằng cách:
- Tuyên truyền & nhắc nhở: Giải thích nguy cơ cháy nổ, hướng dẫn cách sử dụng bình chữa cháy và quy trình thoát hiểm cơ bản.
- Giám sát hành vi: Phát hiện kịp thời hành vi nguy hiểm (như cắm sạc qua đêm, câu nối điện, đốt vàng mã sai nơi quy định…) và xử lý ngay.
- Hỗ trợ tập huấn: Phối hợp tổ chức hoặc hỗ trợ các buổi diễn tập PCCC, giúp mọi người nắm rõ kỹ năng xử lý khi có sự cố.
FAQs – Câu hỏi liên quan đến cách xử lý tình huống cháy nổ mà nhân viên bảo vệ
- Nhân viên bảo vệ cần làm gì đầu tiên khi phát hiện cháy? Khi phát hiện cháy, nhân viên bảo vệ cần giữ bình tĩnh, xác định vị trí và mức độ nghiêm trọng của đám cháy, sau đó ngay lập tức kích hoạt hệ thống báo động và thông báo khẩn cấp đến mọi người trong tòa nhà.
- Khi phát hiện mùi gas hoặc rò rỉ khí, nhân viên bảo vệ nên làm gì trước tiên? Ngắt nguồn lửa, hạn chế bật/tắt công tắc điện, mở cửa thông thoáng, báo động và rời khỏi khu vực nguy hiểm; gọi lực lượng chuyên trách xử lý.
- Loại bình chữa cháy nào phù hợp cho đám cháy do điện? Đám cháy do điện tuyệt đối không được sử dụng nước hoặc bình chữa cháy dạng nước. Loại bình phù hợp nhất là bình CO2 hoặc bình bột khô không dẫn điện, đảm bảo an toàn cho người chữa cháy và không làm lan rộng đám cháy.
- Sai lầm phổ biến nhất của nhân viên bảo vệ khi có cháy là gì?
Sai lầm phổ biến nhất là hoảng loạn và không hành động hoặc hành động sai quy trình. Ví dụ: chỉ tập trung vào dập lửa mà quên báo động và sơ tán người, hoặc cố gắng dập một đám cháy quá lớn mà không lùi lại an toàn. Một sai lầm khác là không biết cách sử dụng bình chữa cháy đúng cách.
Trên đây là những thông tin về cách xử lý tình huống cháy nổ mà nhân viên bảo vệ cần biết mà bảo vệ Bảo Việt muốn chia sẻ đến cho quý bạn đọc. Đằng sau mỗi tòa nhà an toàn, mỗi khu dân cư yên bình luôn có một lực lượng thầm lặng: những nhân viên bảo vệ. Không chỉ canh gác và giữ gìn trật tự, họ còn đóng vai trò then chốt trong công tác phòng cháy chữa cháy, nhiệm vụ đòi hỏi tinh thần trách nhiệm, kiến thức vững vàng và khả năng phản ứng nhanh. Việc được trang bị đầy đủ kỹ năng, kiến thức và tham gia huấn luyện định kỳ chính là nền tảng giúp nhân viên bảo vệ tự tin xử lý mọi tình huống cháy nổ. Từ phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, kích hoạt báo động, dập lửa ban đầu, đến hướng dẫn thoát hiểm và hợp tác chặt chẽ với lực lượng PCCC chuyên nghiệp, mỗi hành động đúng lúc đều góp phần ngăn chặn thảm họa và bảo vệ an toàn cho cộng đồng.